با برخورد دو صنعت نوين، نوع كامپيوتر جديدي ممكن است ظاهر شود.

« يك كامپيوتر بر روي هر ميز تحرير در هر خانه »، اين بيانيه ماموريت شركت مايكروسافت براي سالهاي گذشته بود، و در دوراني نيز به عنوان يك بيانيه با چشم انداز بلند و بلندپروازانه به نظر مي رسيد. اما همين بيانيه امروز ديگر بلندنظرانه نيست. بهتر نيست، چشم انداز را به «يك كامپيوتر در هر جيب» تبديل كنيم؟

شركت مايكروسافت اخيراً بيانيه ماموريت خود را اين گونه اعلام كرد: «مردم را ازطريق نرم افزار عالي، در هر زمان، در هر كجا، و بر روي هر وسيله اي (كامپيوتري) توانا سازيم». متصل بودن با كامپيوتر روميزي از رده خارج شده، و جاي آن را قابليت تحرك (ازطريق سيستم موبايل) گرفته است. بدين ترتيب شركت پيشرو در صنايع كامپيوتر، چشم خود را به يك بازار كاملاً جديد دوخته است.

اما مايكروسافت دراين راه تنها نيست. در نوامبر امسال شركت DELL بزرگترين توليدكننده كامپيوتر جهان، اولين كامپيوترهاي دستي خود را به بازار عرضه كرد كه بر روي آن نرم افزار POCKET PC شركت مايكروسافت نصب است. شركتهاي HP وPALM نيز كامپيوترهاي دستي نويني را عرضه كرده اند كه تاكيد بسيار زيادي بر شبكه بي سيم و تلفن دارنــد. در يك حركت ديگر، SPV اولين وسيله اي كه مدل ويژه ويندوز براي تلفنهاي موبايل را اجرا مي كند، در اروپا توسط شركت ORANGE كه خدمات دهنده موبايل است به كار افتاده است.

همزمان با كوشش صنعت كامپيوتر در قرار دادن كامپيوترها در جيب مشتريان، صنعت تلفن موبايل نيز به همين نقطه رسيده، اما ازجهت مخالف آن. آخرين مدلهاي تلفن نوكيا داراي صفحه كليد تاشوي براي استفاده مديران و اهل تجارت، به همراه كامپيوتر دستي زيبايي براي اجراي بازي است. دوربينهاي ديجيتال كه يكي از ويژگيهاي تلفنهاي موبايل در ژاپن است، در ساير نقاط جهان نيز درحال ظهور است. آخرين تلفنهاي موبايل از لحاظ قدرت اجراي عمليات كامپيوتري به PC هاي ده سال قبل مي رسند.

به طور خلاصه، دو دنياي كامپيوتر و تلفن موبايل كه زماني جدا بودند، اكنون با يكديگر برخورد كرده اند، و غولهاي هريك از اين دو صنعت، مايكروسافت و نوكيا، خود را براي جنگي جهت برتري اوليه آماده مي كنند. هر دو اردوگاه شرط بسته اند كه نوعي ارتباط دهنده جيبي يا تلفن هوشمند به عنوان سلف قدرتمند PC به بازار خواهد آمد كه از بيست سال قبل پس از بيرون انداختن كامپيوترهاي بزرگ، جايگاه خود را حفظ كرده است. مسلماً هريك از دو اردوگاه درباره چگونگي ساخت اين ابزارها، ايده خاص خود را دارند. صنعت كامپيوتر معتقد به چلاندن كامپيوتر عمومي به درون يك جعبه كوچك است. اما صنعت تلفن مـوبايل قائل به يك رويكرد لطيف تر و تدريجي تر جهت افزودن ويژگيهاي نوين به وسايل موجود (موبايلهاي فعلي) هستند. اما آيا هر دو طرف درمورد آينده صنعت كامپيوتر، درست فكر مي كنند؟

شايد پاسخ صحيح، بلي باشد، هر چند كه هنوز اطمينان كاملي نمي توان داشت. هر دو طرف درحال بررسي زمينه هاي رشد هستند، و بنابراين در آن جهت عمل مي كنند. در زمينه كامپيوتر، فروش PC ها به مرحله تعادل رسيده و هزينه هاي شركتي متوقف شده است. بنابراين جهت گيري بيشتر به سوي دستگاههاي موبايل شخصي است. درآمدهاي حاصل از مكالمات تلفني موبايل درحال حاضر ثابت است، بنابراين خدماتي ازقبيل پيغامهاي تصويري، بازيهاي قابل اجرا از دور و اطلاعات مرتبط با نقاط جغرافيايي به عنوان مهمترين منابع رشد قلمداد مي شود.

مسلم است كــه درهميـن ابتداي راه، بيراهه هايي وجود دارد كه واضح ترين آنها كوششهاي مفتضحانه اپراتورهاي اروپايي درجهت اجراي شبكه هاي موبايل «نسل سوم» است. آمادگي اپراتورها براي پرداخت مبالغ عمده اي بابت ليسانس درجهت به كارگيري شبكه هاي »نسل سوم« نشانگر ميزان اعتقاد شديد آنها به اين امر است كه مهمترين حادثه بعدي عبارت است از يكي شدن كامپيوتر و تلفن. با اين همه آنها هزينه هاي سرسام آور مضاعفي را پرداختند كه كلاً بالغ بر يكصد ميليارد يورو مي شود. از آن زمان تاكنون بسياري از اپراتورها از مسابقه »نسل سوم« خارج شده اند، و برحسب اتفاق، تكنولوژي ويژه «نسل سوم» كه در اروپا اتخاذ شده هنوز به درستي كار نمي كند.

به همين ترتيب، كامپيوترهاي دستي كه تحت عنوان “PDA” معروف هستند نيز زياد جذابيتي كسب نكرده اند، زيرا فروش آنها به ميزان سالانه ده ميليون ثابت مانده است.

با اين همه، روند قضايا مشخص است. كامپيوترهاي بزرگ تا بيست سال قبل صنعت كامپيوتر را در اختيار داشتند، و از آن بــه بعد PC ها حاكم بودند، تا حالا كه اين روند هم درحال توقف است. كامپيوترهاي بزرگ هنوز در جاهاي خاص خود وجود دارند و متداولند، و PC ها مطمئناً به اين زودي از گردونه خارج نخواهندشد، ليكن هر نسل دستگاههاي كامپيوتري كوچكتر، شخصي تر، و متنوع تر از گذشتگان خود است.

موبايلها امروزه دردست متجاوز از يك ميليارد انسان درحال گردش است و اين نشانگر نياز و مجبوبيت آنهاست. بنابراين حركت به سوي ابزارهاي موبايل يك گام منطقي و درازمدت است. از اين گذشته، بازگشتهاي مجدد يك تكنولوژي با همه شكستهاي آن همواره به عنوان يك راهنماي دقيق براي توسعه بعدي آن قلمداد نمي شود. معمول آن است تاثيرات كوتاه مدت يك تكنولوژي، مورد بزرگ نمايي واقع شود؛ و درعين حال منافع درازمدت آن غالباً موردغفلت واقع مي شود. تلفنهاي هوشمند (SMART PHONES) و كامپيوترهاي دستي كنوني در مرحله مشابهي از توسعه قرار دارند. سازندگان آنها مدعي پاسخگويي به همه سوالها نيستند و آنها را دواي همه دردها و نيازهاي كنوني نمي دانند. بيشتر به نظر مي رسد كه از اين رهگذر طيفي از ابزارها و وسايل ظهور كنند كه هريك براي كاربر مخصوص خود پاسخگوي نيازهاي مربوطه باشد. به عنوان مثال، مايكروسافت به دنبال SMARTPHONES و نيز كامپيوترهاي دستي لوح مانند است. شركت نوكيا بخش ابزارهاي دستي خود را به نه »نوكياي كوچك« تقسيم كرده است كه هريك بر يك بخش از بازار متمركز شده است كه درعين حال از تجهيزات تحقيق و توسعه و ساخـت يكــديگــر به طور مشترك استفاده مي كنند. و دستگاههاي كاملاً جديدي از شركتهايي از قبيل شركت DANGER عرضه شده كه نه يك تلفن موبايل شسته رفته است و نه يك PC كوچك شده، بلكه تركيب اصيلي از هر دوست.

در انتظار مايكروسافت بعدي
اگر ما به مرحله بعدي در توسعه قلمرو كامپيوتر وارد مي شويم، يك سوال روشن اين است: همان گونه كه IBM سرآمد دوران كامپيوترهاي بزرگ، و مايكروسافت سلطان حكومت PC بودند. چه كسي در دوران بعدي حاكميت خواهدكرد؟ جواب اين است كه اين دفعه، احتمالاً يك برنده واحد وجود نخواهد داشت. علت آنكه IBM در آن دوران حاكم بود، اين بود كه صاحب استانداردهاي سخت افزار و نرم افزارهاي مسلط در آن زمان بود. در دوران PC ، سخت افزار به صورت يك استاندارد باز و قابل دسترسي براي همگان درآمد، و مايكروسافت به خاطر مالكيت ويندوز كه استاندارد مسلط آن دوران بود توانست حاكميت خود را به دست آورد. اما جهت دنياي كامپيوتر، و نيز ارتباطات بر روي اينترنت و قلمرو موبايل به سوي استانداردهاي باز است زيرا دستگاههاي ارتباطي درصورت عدم امكان صحبت با يكديگر، چندان مفيد نخواهندبود. سازندگان دستگاههاي ارتباطي جيبي، SMARTPHONE ها و غيره بالاجبار بايد در مورد عواملي ازقبيل طراحي، مارك، پشتيباني و خدمات پس از فروش، توان نوآوري در قلمرو اين استانداردهاي باز با يكديگر رقابت كنند.

درحال حاضر اين ملاحظات بيش از هر مورد ديگري به نفع نوكيا است. ليكن در مقابل نوكيا يك چالش وجود دارد. مايكروسافت درحال حاضر بر صنعت كامپيوتر در قلمرو خود حاكم است، تسلط نوكيا بر صنعت تلفن موبايل به هيچ وجه بيمه شده نيست، زيرا برپايه مالكيت استانداردهاي شخصي آن استوار نيست.

مايكروسافت به سهم خود سعي در تسلط بر صنعت PC خواهد داشت تا راه خود را به بازار جديد باز كند. ليكن احتمال شكست نيز براي آن وجود دارد.

برخورد دنياي كامپيوتر و صنايع تلفن موبايل احتمالاً منجر به ظهور نوآوريهاي زيادي خواهدشد، زيرا هر دو اردوگاه درحال جنگ براي ايجاد يك دستگاه تركيبي با قابليت كامپيوتر و نيز ارتباطات موبايل است كه جذابيت بسيار زيادتري نسبت به كامپيوتر شخصي فعلي داشته باشد. در حين جنگ ميان برندگان، شايد اين بار چيزي به مشتريان هم برسد.