Webcam همان دوربین کوچک دیجیتالی است که عموماً از طریق USB به کامپیوتر متصل می‌شود. این دوربین‌ها می‌توانند عکس‌های دیجیتال را با سرعت بالا بگیرند و از طریق یک نرم افزار به طور مثال در هر سی ثانیه یک تصویر ثابت را از دوربین دریافت کنند و آن را به جای دیگری منتقل کنند. در سال‌های اخیر Webcam به طور قابل توجهی ارزان شده‌اند و کیفیت و سهولت استفاده و سازگاری با نرم افزار در آنها ارتقا یافته است.

برای ارزیابی Webcamها به نکات زیر توجه کنید:

کمیت‌های مهم

شما باید Webcamها را از نظر کمیت‌های اندازه تصویر (image size) و کیفیت تصویر (image quality) و سرعت (frame speed) سبک، سنگین کنید.

 

پهنای باند (Bandwidth)

اگر تصاویرتان را از طریق یک خط تلفن می‌فرستید یا کسی که قرار است عکس شما را ببیند با یک مودم و یک خط تلفن معمولی به اینترنت متصل است، پهنای باند زیادی نخواهید داشت. بنابراین تصاویر بزرگ با رزولوشن بالا به راحتی و سرعت مناسب با یک خط تلفن معمولی نمایش داده نخواهند شد، تصاویر با قطع و وصل زیاد و همراه با پرش خواهند بود. در نتیجه وضوح بالاتر عملاً بی‌فایده خواهد بود. پس با خرید دوربین‌هایی با درجه وضوح بالاتر بی‌خودی پول خود را دور نریزید!

 

اتصال

بیشتر Webcamها به کامپیوتر از طریق پورت USB متصل می‌شوند. (اگر همه پورت‌های USB سیستم شما استفاده شده است می‌توانید از یک هاب برای افزایش تعداد پورت‌های در دسترس خود استفاده کنید.)

 

نرم افزار

 انواع نرم افزار برای دوربین‌های مختلف عرضه می‌شود. مثلاً نرم افزار ویرایش تصویر که درخشندگی، اشباع و رنگ یک تصویر را تغییر می‌دهد و همچنین نرم افزار تلکنفرانس می‌تواند همراه با Webcam موجود باشد.

شما می‌توانید Webcam را از کامپیوتر جدا کنید و با آن عکس بگیرید. البته کیفیت عکس زیاد خوب نخواهد بود. به طور کلی Webcamها به دو دسته دوربین دار (جدا شدنی) و معمولی (جدا نشدنی) تقسیم می‌شوند.

 

کاربردهای پیشرفته

دوربین معمولی خود را در هر جای خانه قرار داده و از یک کابل تصویر از دوربین به کامپیوتر خود استفاده کنید که دارای ورودی RCA باشد. به جای استفاده از کابل و سیم می‌توانید از یک ارتباط رادیویی، اینترنت و یا Wi-Fi استفاده کنید. اگر یک شبکه خانگی دارید، با وصل کردن یک Webcam به کامپیوتر به شبکه دیگری احتیاج نخواهید داشت.

پخش تصویر خانه خود و به نمایش گذاشتن تصاویر تنها دو کار ساده است که می‌توانید با یک Webcam انجام دهید. امکانات Webcam پایان ناپذیر است. Webcamهای مجهز به دوربین دیجیتال اغلب محدوده قیمت‌شان از 25 تا 45 هزار تومان است.

فناوري جديد ميكرو كيس

به كمك ميكرو كيس‌ها مي‌توان يك كيس را به 7 الي30 كيس ديگر تبديل كرد و به جز كاهش چشمگير هزينه‌ها از بيش از 10 مزيت مهم آنها نسبت به كيس‌هاي معمولي بهره برد. اين ميكرو كيس‌ها در دو كلاس X و L ارائه مي گردند كه در ادامه توضيح داده خواهند شد.

الف) ميكرو كيس سري X :

به كمك ميكرو كيس‌هاي سري X مي توان يك كيس را به هفت كيس ديگر تبديل كرد. طريقه اين تبديل بدين شكل است كه بر روي كيس رايانه مركزي مطابق شكل زير دو عدد كارت PCI مخصوص نصب مي شود و هر كارت مي تواند سه خروجي براي ميكرو كيس‌ها مهيا نمايد. مطابق شكل فوق ميكروكيس‌ها با كابل شبكه CAT6 به رايانه مركزي متصل مي‌شوند :

براي راه اندازي هر ميکروکيس نيز صرفا به يک مانيتور، صفحه کليد و موس نياز است و ديگر نيازي به خريد يک کيس جديد با قطعات موجود در آن نمي باشد.

ميکرو کيس‌ها داراي هارد، پردازنده و حافظه مجزا نبوده و از منابع رايانه مرکزي استفاده مي‌نمايند.

ظاهر ميكرو كيس‌ها و كارت PCI به صورت شكل مقابل مي باشد:

هر ميكرو كيس داراي پورت‌هاي زير است :  

- دو پورت ورودي براي صفحه كليد و موس

 - يك پورت ورودي/خروجي براي كابل شبكه

 - دو پورت خروجي براي مانيتور و بلندگو 

از نظر اندازه نيز هر ميكرو كيس در مشت انسان كاملا جا شده و وزني معادل 150 گرم، طول10، عرض 5/6 ، ارتفاع 8/2 سانتيمتر دارد.

1) پيش‌نيازهاي استفاده از ميكرو كيس‌ها :

- استفاده از رايانه مركزي با پردازنده P4

- وجود حداقل يك گيگا RAM به ازاي هر سه ميكرو كيس بر روي رايانه مركزي

- وجود ويندوز XP بر روي رايانه مركزي

2) مزايا :

- كاهش قابل ملاحظه هزينه‌هاي خريد كيس كامل رايانه

- به صفر رسيدن هزينه‌هاي مربوط به پشتيباني و نگهداري سيستم‌ها (زيرا ميكرو كيس‌ها سيستم عامل مستقل نداشته و همگي از ويندوز رايانه مركزي استفاده مي كنند و بدين ترتيب خرابي ويندوز نخواهند داشت.)

- به صفر رسيدن مشکلاتي که ويروس‌ها ايجاد مي کنند (زيرا اين کيس‌ها داراي حافظه مجزا نمي باشند.)

- كاهش چشمگير مقدار فضاي مورد نياز براي استقرار كيس

- كاهش بسيار قابل ملاحظه مصرف برق تا ميزان 5 درصد يك کيس معمولي

- راحتي حمل و نقل به دليل كوچكي حجم و وزن كيس‌ها (وزن يك كيس حدود 10 كيلو گرم بوده و وزن يك ميكرو كيس 150 گرم مي باشد.)

- عدم نياز به ارتقاي سخت افزار ميكرو كيس (زيرا ميكرو كيس از سخت افزار رايانه مركزي استفاده مي كند.)

- عدم نياز نصب نرم افزارها بر روي ميکرو کيس‌ها (تمامي ميکروکيس‌ها مي توانند برنامه هاي نصب شده بر روي رايانه مرکزي را اجرا نمايند.)

- عدم نياز به بروز رساني ميکروکيس‌ها (با بروز رساني سخت افزار و نرم افزارهاي رايانه مرکزي، خود به خود ساير ميکروکيس‌هاي متصل نيز بروز مي گردند.)

- استفاده كامل و بهينه از قدرت و حافظه سخت افزار كيس مركزي

- بدون صدا و عدم توليد گرما و نياز به فن

- ايجاد امنيت كامل اطلاعات به دليل عدم امكان كپي كردن اطلاعات

- امكان اعمال مديريت و نظارت بيشتر بر روي اطلاعات

- دسترسي ميكرو كيس‌ها به شبكه و اينترنت از طريق رايانه مركزي

- سادگي به اشتراك گذاشتن اطلاعات

- امكان ايجاد سطوح امنيتي بر روي اطلاعات

- نصب و راه اندازي ساده

- بيش از 10 سال عمر مفيد و 3 سال گارانتي تعويض

- حمايت از سيستم عامل Winodows و Linux

- عدم نياز به نصب ويندوز سرور بر روي رايانه مركزي (وجود ويندوز XP بر روي رايانه مركزي كفايت مي كند.)

- اجراي بدون نقص 99 درصد نرم افزارهاي موجود بر روي ميکروکيس‌ها

3) معايب :

- عدم امكان بكار گيري سيستم عامل DOS بر روي ميكرو كيس‌ها

- حداكثر فاصله ميكروكيس از رايانه مركزي در صورت استفاده از كابل CAT6 بيش از 10 متر و در صورت استفاده از كابل CAT5 بيش از 5 متر نمي تواند باشد.

- حداكثر رزولوشن مانيتور نمي تواند از بيش از 768*1024 و 16 بيت باشد

- کم شدن سرعت رايانه مرکزي در صورت عدم بکارگيري سخت افزار مناسب بر روي آن

- بر روي ميكرو كيس‌ها نمي توان از نرم افزارها حجيم مانند PhotoShop استفاده نمود زيرا هنگام كار بروي فايلها با حجم زياد، سرعت كاهش مي يابد.

- عدم حمايت از بازي‌هاي رايانه‌اي 3D

ب‌) ميكرو كيس سري L :

اين مدل عينا شبيه سري X و با مزيت‌هاي بيشتر زير مي باشد :

- تبديل يك كيس به حداكثر سي كيس

- هيچ محدوديتي در فاصله ميكروكيس از رايانه مركزي وجود ندارد.

- حمايت از رزولوشن تا 1280*1024 و 24 بيت

- داراي ورودي ميكرو فن

- داراي پورت USB 

در طول این سال‌ها چیپ‌های فلش بصورت بیش از 20 قالب مختلف از کارت‌های حافظه مشاهده شده‌اند که امروزه فقط تعداد کمی از این مدل‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند که عبارتند از: USB Stick، Source digital،  Compact Flash و Memory Stickهای شرکت سونی. علاوه بر اینها مدل‌های اختصاصی فروشندگان عمده game consoleها و سیم کارت‌های تلفن همراه نیز به فعالیت خود ادامه می‌دهند.

 

Smart media (رسانه هوشمند)

Start Media که امروزه به ندرت مورد استفاده قرار می‌گیرد. اولین کارت حافظه‌ای است که با فلش NAND به بازار ارائه شد. در این حافظه تنها از یک چیپ فلش استفاده می‌شد که درون یک کارت بسیار نرم و نازک قرار می‌گرفت و از هیچ کنترل کننده توکاری نیز استفاده نمی‌کرد. البته بسیاری از دوربین‌های دیجیتالی هستند که هنوز از این نوع حافظه استفاده می‌نمایند.

 

حافظه‌ای با اتصال USB؛ (USB Memory Stick)

حافظه‌های فلش با اتصال USB که اکثر مردم با آن آشنا هستند کاملاً جای فلاپی دیسک‌ها را گرفته‌اند. این نوع حافظه‌ها گاهی در بازار به نام‌های Thumb drive, Jump Drive, USB Key نیز مورد خطاب قرار می‌گیرند.

جهت پشتیبان‌گیری موقتی و انتقال فایل‌ها بسیار مناسب هستند. برخلاف Smart Media این حافظه‌ها دارای یک چیپ کنترل کننده هستند که وظیفه نگهداری و تبدیل سیستم مرتب‌سازی فایل‌ها را به عهده دارند، نوع بزرگ‌تری از این حافظه‌ها دارای کلید محافظت در مقابل نوشتن (Write Protect) و در اکثر موارد چراغ نشان دهنده فعالیت می‌باشند.

حافظه‌های فلش با اتصال USB در ظرفیت‌های 256 مگابایت تا 32 گیگابایت یافت می‌شوند و سرعت انتقال آنها به 22 مگابایت در ثانیه می‌رسد.

علاوه بر پارامترهای سرعت و ظرفیت که نقش تعیین کننده‌ای در قیمت فلش‌های USB ایفا می‌کنند ویژگی‌های دیگری نیز مانند روکش فلزی استفاده شده در آن و یا وجود قابلیت رمزگذاری نیز در قیمت آن‌ها تأثیرگذار می‌باشد.

 

فلش فشرده یا CF؛ (Compact Flash)

فلش‌های فشرده یا CFها از سال 1994 توسط شرکت Sandisk به بازار ارائه شد و یکی از قوی‌ترین پیکربندی سخت افزاری برای کارت‌های فلش محسوب می‌شوند که از قدرت ماندگاری بالایی برخوردار هستند. همچون Smart Media، تولید CFها نیز موفقیتی بزرگ در صنف دوربین‌های دیجیتالی محسوب می‌شود و امروزه استفاده از آن در دوربین‌های دیجیتالی بسیار رایج است.

از نظر سرعت CFها به چهار دسته تقسیم می‌شوند. بعضی از کارت‌های CF این قابلیت را که دارند که از UDMA با سرعت انتقال 300X (چهل و پنج مگابایت در ثانیه) پشتیبانی می‌کنند البته به شرطی که دستگاهی که به آن متصل می‌شوند نیز دارای چنین قابلیتی باشند که برخی از دوربین‌های دیجیتالی پیشرفته امروزه از چنین خصوصیتی برخوردار می‌باشند. CFها در ظرفیت‌های 32 مگابایتی تا 64 گیگابایتی در بازار یافت می‌شوند. همچنین آن‌ها از یک چیپ کنترل‌کننده برخوردار هستند که عملیات نقشه کشی و تبدیلات سیستم مرتب سازی فایل‌ها را به عهده دارند.

 

Secure Digital (حافظه‌های SD)

کارت‌های SD که بصورت‌های دیگر Mini SD؛ و Micro SD، SDHC (با ظرفیت بالا)؛ Mini SDHC و Micro SDHC نیز وجود دارند نوعی از حافظه‌های فلش هستند که روز به روز بر میزان استفاده از آن‌ها افزوده می‌شود. از نظر فیزیکی حافظه‌های SD کوچک و سبک هستند لذا کاربرد آن‌ها در وسایل دیجیتالی قابل حمل مانند دوربین‌های جیبی بسیار مناسب می‌باشند.  نام دیجیتال ایمن بدین دلیل به آنها اختصاص داده شدده که مدل‌های اصلی آن یعنی SD و SDHC دارای یک کلید متحرک محافظت در مقابل نوشتن می‌باشند.

سرعت انتقال کارت‌های SD با ظرفیت پایین که از حداقل ویژگی برخوردار است 10 مگابایت در ثانیه و در کارت‌های SD که از قابلیت‌های بالایی برخوردارند 20 مگابایت می‌باشد.

 

Memory Stickهای شرکت سونی

این حافظه‌ها محصول اختصاصی شرکت سونی می باشند که کاربران دستگاه‌های شرکت خود را به استفاده از فقط چنین نوع حافظه‌ایی ترغیب و مقید می‌نمایند. حافظ‌ه‌های شرکت سونی به 5 دسته تقسیم می‌شوند:

1/ اوریجینال

2/ Micro با ظرفیت‌های 512 مگابایت، 1، 2 و 4 گیگابایت.

3/ MS Duo که فقط ظرفیت 128 مگابایتی آن در بازار موجود است.

4/ MS Pro Duo با ظرفیت‌های 512 مگابایت،1، 2، 4 و 8 گیگابایت.

حداکثر سرعت انتقال داده‌ها در سه مدل اخیر 20 مگابایت در ثانیه است.

5/ MS Pro-HC Duo: در ظرفیت‌های 1، 2 و 4 گیگابایتی موجود است و حداکثر سرعت انتقال آن 30 مگابایت در ثانیه است.

طبق اعلام شرکت سونی نوع جدیدتر مدل Micro جهت استفاده در تلفن‌های همراه طراحی شده است که به زودی به بازار ارائه خواهد شد و ثانیاً دیگر شرکت نوع اصلی (اوریجینال) این حافظه را پشتیبانی نخواهد کرد.

همه می‌دانیم که اعتیاد اینترنتی چه عواقب خانمان‌براندازی در پی دارد! تصور کنید که پشت سیستم نشسته‌اید و می‌خواهید سریع وبلاگتان را به روز کنید، ولی بعد از گذشت یک ساعت، متوجه می‌شوید که در این یک  ساعت هیچ کار مثبتی انجام نداده‌اید و در حال ریفرش کردن مکرر سایت‌ها و کامنت گذاشتن هستید.

به نقل از وبلاگ" یک پزشک"، تصور کنید که قرار است، روی یک مقاله برای یک نشریه کار کنید، ولی می‌بینید که در اینترنت غوطه‌ور هستید.

و باز تصور کنید که در حال گذراندن امتحانات پایان ترم هستید ولی سایت‌های سرگرم‌کننده مورد علاقه‌تان به شما امان نمی‌دهند و وقت قابل توجهی از شما می‌گیرند.

چاره کار چیست؟ مسلما علاج کار، قول دادن بی‌هوده به خودتان برای قوی کردن اراده و تکرار نکردن اشتباهات گذشته نیست.

در این پست افزونه‌ای به شما معرفی می‌کنم که می‌تواند به شما کمک کند، عملکرد این افزونه همچون تخت و طنابی است که اعتیاد را از سر معتادان می‌پراند!! این افزونه دسترسی شما را به سایت‌های هدر دهنده وقت در ساعات و روزهایی که خودتان معین می‌کنید، غیرممکن می‌کند و به کمک آن می‌توانید خردمندانه و منطقی از اینترنت استفاده کنید.

افزونه مورد نظر LeechBlock نام دارد. این افزونه را مانند همه افزونه‌های دیگر با رفتن به اینجا، نصب کنید و بعد از ری‌استارت کردن فایرفاکس، در منوی این مروگر به مسیر تولز و سپس Add-ons بروید. افزونه را پیدا کنید و روی option کلیک کنید تا برنامه ترک اعتیاد به افزونه بدهید!

تصویر روبرو اسکرین‌شاتی از option این افزونه است.(برای بزرگنمایی روی تصویر کلیک نمایید)

خوب، حالا با خودتان صادق باشید، کلاه خودتان را قاضی کنید و ببینید کدام سایت‌ها بیشتر وقتتان را می‌گیرند و شما را از کار و زندگی می‌اندازند! آدرس این سایت‌ها را در کادر بالایی سطر به سطر وارد کنید.

حالا وقت آن رسیده که درجه محرومیت خود را مشخص کنید. شما می‌توانید به دو صورت این کار را انجام بدهید:

۱- مشخص کنید که در چه ساعاتی و در چه روزهایی، سایت مورد نظر برای شما بسته باشد.

۲- مشخص کنید که هر روز یا هر هفته یا در یک بازه زمانی مشخص، چند دقیقه مجاز به بودن در سایت‌های مورد نظر هستید.

- موقع وارد کردن ساعت و دقیقه ممنوعیت دسترسی به سایت، باید زمان را به صورت زمان نظامی وارد کنید. مثلا ۱۲:۳۰ را به صورت ۱۲۳۰ وارد کنید.

- شما می‌توانید سایت‌های ممنوعه را در گروه‌های مختلف سامان بدهید.

اگر تنظیمات را درست انجام بدهید، وقتی در زمان مشخص شده وارد سایت می‌شوید باصفحه‌ای مشابه صفحات فیلتر شده مواه می‌شوید.

۱- شما می‌توانید برای افزونه پسورد تعریف کنید، این طوری هر وقت که بخواهید به option افزونه بروید، مجبور خواهید بود پسورد را وارد کنید. در این حین ممکن است عاقل شوید و در تصمیمتان تجدید نظر کنید.

۲- در همان قسمت تنظیمات افزونه اگر دقت کنید، می‌توانید با تیک زدن دو گزینه، دسترسی به تنظیمات افزونه را در ساعات ممنوعیت، غیرممکن کنید. حتی می‌توانید جلوی دسترسی به about:config را بگیرید!

۳- در تنظیمات برنامه می‌توانید کاری کنید که غیرفعال کردن یا uninstall کردن برنامه برایتان غیرممکن شود!

سخن پایانی: بدیهی است که معتاد اگر واقعا معتاد باشد، می‌تواند با استفاده از مرورگرهای دیگر، کامپیوترهای احتمالی دیگر خانه یا اصلا رفتن به نزدیک‌ترین کافی‌نت و یا پیدا کردن یک ترفند دیگر، به سایت مورد نظر خود برود! به علاوه احتمالا افزونه بی‌باگ نیست!

اما بهتر است در یک زمان مناسب با این افزونه سر و سامانی به وب‌گردی خودتان بدهید تا هم از موهبت وب بهره ببرید و هم وقت‌تان هدر نرود!

سال‌ها از اختراع ماوس کامپیوتر می‌گذرد. با ما همراه شوید تا سری به زندگی پرفراز و نشیب این ابزار دوست داشتنی امروزی بزنیم...

1968: شروع انقلابی

درست 9 دسامبر سال 1968 بود که دوگلاس اینگلبارت – پژوهشگر موسسه تحقیقات استنفورد آمریکا – اختراع منحصر به فردش را در معرض نمایش گذاشت؛ ماوس کامپیوتر! این وسیله در آن زمان یکی از عجیب‌ترین ابداعات به حساب می‌آمد.

 اولین نمونه ماوس اینگلبارت است که در دستان خودش نگه داشته شده است. به شکل مکعبی و جعبه چوبی دست‌ساز آن توجه کنید و به آن چرخ‌های گردان درشت داخل آن!. تنها شباهت این هیولا با ماوس‌های امروزی، همان سیمی است که آن سویش را به کامپیوتر وصل می‌کند و اطلاعات را رد و بدل می‌کند؛ بگذریم که دنیای ماوس‌های بی سیم، همین خرده شباهت را هم از بین برده است!

1982: اولین ماوس‌های لاجیتک

سال های اول اصلا مشخص نبود که ماوس قرار است چه اندازه‌ای باشد یا مثلا چند تا دگمه داشته باشد. اولین ماوس‌های لاجیتک که در عکس می‌بینید (حول و حوش 1982 میلادی)، بیشتر شبیه وسایل آزمایشگاهی بودند تا ابزار روزمره کامپیوتر! لاجیتک تاکنون بیش از یک میلیارد عدد از این وسیله دوست داشتنی و مدل‌های مختلف آن را فروخته است؛ مدل‌هایی که به مراتب از آنچه در تصویر می‌بینید، زیباتر و راحت‌تر بودند.

1984: اولین ماوس مایکروسافت

شرکت اپل (Apple) با معرفی اولین کامپیوتر مکینتاش خود در سال 1984، بیش از هر انفاق دیگری در دنیا آن روز، باعث گسترش و رشد گرایش و توجه عموم مردم به ماوس شد. البته اپل اولین کامپیوتر مجهز به ماوس خودش را یک سال زودتر راهی بازار کرده بود؛ کامپیوتری به نام لیزا (Lisa) که متاسفانه سرنوشت خیلی بد و نامناسبی پیدا کرد. در همان سال 1983 بود که مایکروسافت هم اولین ماوس خود را ارائه کرد؛ وسیله‌ای که 195 دلار در آن زمان قیمت داشت و برای اینکه بتوانید با آن کار کنید، باید یک کارت اینترتال مخصوص برای کامپیوتر شخصی‌تان می‌گرفتید و نصب می‌گردید.

 

1985: اولین ماوس‌های اپل

اولین ماوس‌های اپل که در اواسط دهه 1980 به بازار روانه و با نام Mac plus عجین شدند، در مقایسه با مدل‌های امروزی بسیار ابتدایی و پیش پاافتاده به نظر می‌رسیدند. اما باید پذیرفت که اگر آن موقع یک ماوس پیشرفته چند دگمه‌ای بی سیم خودست نوری، جلوی کاربر کامپیوتر می‌گذاشتی، بیچاره نمی‌دانست که با آن چه کار باید بکند. ماوس‌ها باید آن وقع ساده می‌بودند چون قرار بود پیچیده‌تر شوند.

1988: اولین ماوس نوری شرکت سان

امروز ماوس‌های نوری به خوبی توانسته‌اند ماوس‌های معمولی گوی دار را ضربه فنی کنند و پشتشان را به خاک بمالند اما باید حق داد که در دهه 1980، کمی تا قسمتی عجیب و غریب جلوه می‌کردند و برای کار کردن با آنها باید یک ماوس پد درخشان خاص برایشان می‌خریدند و قیمت گزافی هم می‌پرداختید. قیمت یک چنین ماوسی که در تصویر می‌بینید و مربوط به سال 1988 است، حدود 100 دلار می‌شد.

1993: ماوس 2/0 از مایکروسافت

این ماوس که در سال 1993 ارائه شد، یکی از بهترین و پرفروش‌ترین ابزارهای تاریخ کامپیوتر است و حتی بعضا پس از 15 سال استفاده، هنوز در گوشه و کنار در دست کاربران دیده می‌شود. اصلی ترین مشخصه این ماوس، طراحی ارگونومیک بسیار راحتش در آن زمان برای راست دست‌ها بود (که البته چپ دست‌ها هم راحت استفاده می‌کردند، اگردائم ماوس را این دست آن به دستمی کردند.)

1993: اولین گوی چرخان (trackball)

گوی چرخان، مثل دوچرخه‌ای است که آن را برعکس کرده باشید. قاعدتا برتری گوی چرخان به ماوس این است که نیاز به ماوس پد ندارد و همین قضیه برای خیلی از کارران، خوب جلوه می کرد... . البته هیچ وقت گوی چرخان نتوانست جایگاه خیلی آن چنانی ای در بین کاربران پیدا کند مگر در کارهای فنی و دقیق خاص!

1993: اولین ماس iMac اپل

این ماوس دایره‌ای شکل، همراه اولین کامپیوتر iMac شرکت اپل به بازار فرستاده شد و البته نتوانست نام پدران خود را به خوبی زنده کند! بعضی از نویسندگان مجلات کامپیوتری هم نام آن را جزو «25 محصول به درد نخور تاریخ کامپیوتر» نوشتند.

1993: ماوس مفهومی لاجتیک

این ماوس مفهومی لاجیتک که لاغر و دراز هم بود، 2 حسگر (سنسور) داشت که به آن امکان می‌داد بتواند عمل بزرگنمایی و چرخش را همزمان انجام دهد. البته این محصول آن قدر پیچیده بود که نمی‌توانست در بازار خوب بفروشد؛ نکته‌ای که لاجیتک متوجه آن شد، قبل از اینکه آن را از آزمایشگاه بیرون بیاورد و به مشتریان عرضه کند.

WiMax چیست؟(2)

سیستم WiMax از دو بخش تشکیل شده است:

• WiMax Tower: برج وایمکس که بیشترین شباهت را به برج‌های مخابراتی دارد و قادر است تا شعاع 30000 مایل مربع را تحت پوشش خود بگیرد. (تقریباً 8 هزار کیلومتر مربع).

• WiMax Receiver: شامل آنتن گیرنده امواج مایكروویو كه مى تواند برحسب موقعیت گیرنده از یك قطعه كوچك گیرنده WiFi در یك لپ تاپ تا گیرنده فرستنده داخلى در یك اداره متفاوت باشد.

 یک ایستگاه WiMax Tower به طور مستقیم به اینترنت باند پهن بالا از طریق اتصال سیمی متصل می‌شود. همچنین می‌تواند به یک WiMax Tower دوم(که اغلب Backhaul گفته می‌شود) متصل شود. از آنجایی که یک Tower منفرد تا 30000 مایل مربع را پوشش می‌دهد، سبب می‌شود که WiMax بتواند تمام مناطق دور افتاده و روستایی را پوشش دهد.

(برای بزرگنمایی روی تصویر کلیک نمایید)

WiMax می‌تواند دو نوع سرویس Wireless را مهیا کند:

انتقالات طول موج کوتاه به راحتی به وسیله موانع فیزیکی شکسته نمی‌شود. آنها قادر به خمیدگی و انکسار در اطراف مانع هستند. در این نوع دستیابی به شعاع 4 تا 6 مایلی(25 مایل مربع یا 65 کیلومتر مربع) را پوشش می‌دهد.

• Line-of-sight: هنگامیکه یک آنتن ثابت از بالای تیر یا بام به طور مستقیم به WiMax Tower اشاره می‌کند. اتصال line-of-sight قوی‌تر و پایدارتر است. بنابراین توانایی فرستادن مقدار زیادی اطلاعات با خطای کمتر را دارد. انتقالات line-of-sight فرکانس‌های بالا با رنج ممکن 66GHZ را استفاده می کند.

بواسطه آنتن‌های line-of-sight قوی‌تر، ایستگاه فرستنده WiMax اطلاعات را به کامپیوترها و روترهایی با قابلیت WiMax که در شعاع 30 مایلی فرستنده هستند، می‌فرستد.(3600 مایل مربع یا 9300کیلو مترمربع را پوشش می دهد.)

پرسرعت‌ترین اتصال در WiFi در شرایط بهینه دیتا را با سرعت 54 مگابیت در ثانیه انتقال می‌دهد. اما WiMax توانایی انتقال اطلاعات با سرعت 80 مگابیت در ثانیه را دارد. حتی اگر 70 مگابیت در ثانیه میان دهها اداره و صدها کاربر خانگی تقسیم شود، در نهایت سرعت انتقال اطلاعات بوسیله WiMax برای هر کاربر به اندازه سرعت انتقال اطلاعات بوسیله Cable Modem است. بیشترین تفاوت میان WiFi و WiMax سرعت نیست بلکه فاصله است. WiMax مایل‌ها جلوتر از WiFi است. دامنه WiFi در حدود 100 فوت(30 متر) است در حالیکه WiMax دستیابی بی سیم را تا شعاع 30 مایلی می‌دهد.

افزایش دامنه ناشی از فرکانس استفاده شده و قدرت فرستنده است. البته در این فاصله زمین، هوا و ساختمان‌های بزرگ در کاهش حداکثر دامنه اثر دارند.

ویژگی‌ها و مزایای فنی WiMax:

• رنج فرکانس از 2GHZ تا 66GHZ

• پهنای باند از 1.5MHZ تا 20MGHZ

• نرخ تبادل اطلاعات تا 70Mbps

• تحت پوشش قرار دادن محدوده‌ای به شعاع 50KM

• تبادل اطلاعات بین فرستنده و گیرنده به صورت line-of-sight و non-line-of-sight

• امکان اتصال به لینک‌های کابلی DSL و   T1/e1

• قابلیت سازگاری با تکنولوژی‌هایی مانند WiFi

• پشتیبانی از توپولوژی‌های تحت استاندارد IEEE مانند  Token Ring و نیز ساختارهایی خارج از استاندارد IEEE مانند LLC

 

عوامل مؤثر بر کیفیت WiMax

• عوامل محیطی مانند پوشش گیاهی منطقه، ارتفاع درختان، وجود کوه‌ها، دره‌ها و حتی سطح آب رودخانه‌ها و دریاچه‌ها باعث ایجاد انعکاس و چند مسیرگی‌های رادیویی می‌شوند.

• شرایط آب و هوایی

• معماری شهرهای مختلف، حتی در بهترین طراحی‌ها نیز ممکن است نقاط کوری را ایجاد کند.

• آلودگی‌های فرکانسی در پهنای باند مورد استفاده نیز سطح سیگنال دریافتی را تخریب می‌کند.

قسمت اول

WiMax توانایی دستیابی به پهنای باند اینترنت را همان طور که Cell Phone برای دستیابی به تلفن انجام داده، دارد و همانطور که مردم به جهت علاقه به تلفن همراه، خطوط زمینی تلفن را کنار گذاشته‌اند، WiMax می‌تواند جایگزین خوبی برای کابل و DSL باشد و دستیابی به اینترنت جهانی را برای هر کس در هر کجا مهیا می‌سازد. در این صورت وقتی کامپیوترتان را روشن کنید به طور اتوماتیک کامپیوتر شما به نزدیک‌ترین آنتن WiMax متصل می‌شود.

 

امروزه دستیابی به اینترنت به طرق مختلف مقدور است که 3 راه اساسی آن به شرح زیر است:

 مهم‌ترین مسئله در روش اول(Broad Band) گرانی آن و در دسترس نبودن آن در همه جاست. و همچنین مهم‌ترین مشکل در دستیابی به وسیله WiFi کوچک بودن Hotspot های آن است.

• سرویس باند پهن با سرعت بالا

• پوشش وسیع آن که شبیه شبکه تلفن همراه است می‌تواند جایگزین Hotspot‌های کوچک WiFi گردد.

WiMax مخفف World Wide Interoperability for Microwave Access یک ائتلاف صنعتی بی‌سیم است که اعضای آن استاندارد 802.16 را برای دسترسی به باند پهن شبکه به صورت بی‌سیم مطرح کردند.

از WiMax 802.16 توانایی کاربرد چند رسانه‌ای از طریق بی سیم و همچنین دامنه پوشش 30 مایل، انتظار می‌رود.

به طور کلی WiMax مانند WiFi با فرستادن اطلاعات از یک کامپیوتر به دیگر کامپیوترها از طریق سیگنال‌های رادیویی عمل می‌کند. یک کامپیوتر(Desktop or Laptop) مجهز به WiMax اطلاعات را از ایستگاه فرستنده دریافت می‌کند (و احتمالاً برای جلوگیری از دستیابی کاربران غیرمجاز از اطلاعات رمز شده استفاده می‌کند.)

 

مزایای استفاده از WiMax

• حذف کابل کشی‌های طولانی

• صرفه جویی در هزینه‌های توسعه و نگهداری شبکه

• قابلیت اتصال به خطوط کابلی

• قابلیت ایجاد ارتباط با کاربران

 WiMax می‌تواند مشکل مناطق دور افتاده و روستایی را که تاکنون به علت عدم سیم کشی لازم توسط شرکت‌های کابلی و تلفنی، به باند پهن اینترنت دسترسی نداشته‌اند را برطرف کرده و به اینترنت متصل کند.

 

WiMax چگونه کار می کند؟

به طور کلی WiMax مانند WiFi با فرستادن اطلاعات از یک کامپیوتر به دیگر کامپیوترها از طریق سیگنال‌های رادیویی عمل می‌کند. یک کامپیوتر(Desktop or Laptop) مجهز به WiMax اطلاعات را از ایستگاه فرستنده دریافت می‌کند (و احتمالاً برای جلوگیری از دستیابی کاربران غیرمجاز از اطلاعات رمز شده استفاده می‌کند)...

ادامه در قسمت دوم

با برخورد دو صنعت نوين، نوع كامپيوتر جديدي ممكن است ظاهر شود.

« يك كامپيوتر بر روي هر ميز تحرير در هر خانه »، اين بيانيه ماموريت شركت مايكروسافت براي سالهاي گذشته بود، و در دوراني نيز به عنوان يك بيانيه با چشم انداز بلند و بلندپروازانه به نظر مي رسيد. اما همين بيانيه امروز ديگر بلندنظرانه نيست. بهتر نيست، چشم انداز را به «يك كامپيوتر در هر جيب» تبديل كنيم؟

شركت مايكروسافت اخيراً بيانيه ماموريت خود را اين گونه اعلام كرد: «مردم را ازطريق نرم افزار عالي، در هر زمان، در هر كجا، و بر روي هر وسيله اي (كامپيوتري) توانا سازيم». متصل بودن با كامپيوتر روميزي از رده خارج شده، و جاي آن را قابليت تحرك (ازطريق سيستم موبايل) گرفته است. بدين ترتيب شركت پيشرو در صنايع كامپيوتر، چشم خود را به يك بازار كاملاً جديد دوخته است.

اما مايكروسافت دراين راه تنها نيست. در نوامبر امسال شركت DELL بزرگترين توليدكننده كامپيوتر جهان، اولين كامپيوترهاي دستي خود را به بازار عرضه كرد كه بر روي آن نرم افزار POCKET PC شركت مايكروسافت نصب است. شركتهاي HP وPALM نيز كامپيوترهاي دستي نويني را عرضه كرده اند كه تاكيد بسيار زيادي بر شبكه بي سيم و تلفن دارنــد. در يك حركت ديگر، SPV اولين وسيله اي كه مدل ويژه ويندوز براي تلفنهاي موبايل را اجرا مي كند، در اروپا توسط شركت ORANGE كه خدمات دهنده موبايل است به كار افتاده است.

همزمان با كوشش صنعت كامپيوتر در قرار دادن كامپيوترها در جيب مشتريان، صنعت تلفن موبايل نيز به همين نقطه رسيده، اما ازجهت مخالف آن. آخرين مدلهاي تلفن نوكيا داراي صفحه كليد تاشوي براي استفاده مديران و اهل تجارت، به همراه كامپيوتر دستي زيبايي براي اجراي بازي است. دوربينهاي ديجيتال كه يكي از ويژگيهاي تلفنهاي موبايل در ژاپن است، در ساير نقاط جهان نيز درحال ظهور است. آخرين تلفنهاي موبايل از لحاظ قدرت اجراي عمليات كامپيوتري به PC هاي ده سال قبل مي رسند.

به طور خلاصه، دو دنياي كامپيوتر و تلفن موبايل كه زماني جدا بودند، اكنون با يكديگر برخورد كرده اند، و غولهاي هريك از اين دو صنعت، مايكروسافت و نوكيا، خود را براي جنگي جهت برتري اوليه آماده مي كنند. هر دو اردوگاه شرط بسته اند كه نوعي ارتباط دهنده جيبي يا تلفن هوشمند به عنوان سلف قدرتمند PC به بازار خواهد آمد كه از بيست سال قبل پس از بيرون انداختن كامپيوترهاي بزرگ، جايگاه خود را حفظ كرده است. مسلماً هريك از دو اردوگاه درباره چگونگي ساخت اين ابزارها، ايده خاص خود را دارند. صنعت كامپيوتر معتقد به چلاندن كامپيوتر عمومي به درون يك جعبه كوچك است. اما صنعت تلفن مـوبايل قائل به يك رويكرد لطيف تر و تدريجي تر جهت افزودن ويژگيهاي نوين به وسايل موجود (موبايلهاي فعلي) هستند. اما آيا هر دو طرف درمورد آينده صنعت كامپيوتر، درست فكر مي كنند؟

شايد پاسخ صحيح، بلي باشد، هر چند كه هنوز اطمينان كاملي نمي توان داشت. هر دو طرف درحال بررسي زمينه هاي رشد هستند، و بنابراين در آن جهت عمل مي كنند. در زمينه كامپيوتر، فروش PC ها به مرحله تعادل رسيده و هزينه هاي شركتي متوقف شده است. بنابراين جهت گيري بيشتر به سوي دستگاههاي موبايل شخصي است. درآمدهاي حاصل از مكالمات تلفني موبايل درحال حاضر ثابت است، بنابراين خدماتي ازقبيل پيغامهاي تصويري، بازيهاي قابل اجرا از دور و اطلاعات مرتبط با نقاط جغرافيايي به عنوان مهمترين منابع رشد قلمداد مي شود.

مسلم است كــه درهميـن ابتداي راه، بيراهه هايي وجود دارد كه واضح ترين آنها كوششهاي مفتضحانه اپراتورهاي اروپايي درجهت اجراي شبكه هاي موبايل «نسل سوم» است. آمادگي اپراتورها براي پرداخت مبالغ عمده اي بابت ليسانس درجهت به كارگيري شبكه هاي »نسل سوم« نشانگر ميزان اعتقاد شديد آنها به اين امر است كه مهمترين حادثه بعدي عبارت است از يكي شدن كامپيوتر و تلفن. با اين همه آنها هزينه هاي سرسام آور مضاعفي را پرداختند كه كلاً بالغ بر يكصد ميليارد يورو مي شود. از آن زمان تاكنون بسياري از اپراتورها از مسابقه »نسل سوم« خارج شده اند، و برحسب اتفاق، تكنولوژي ويژه «نسل سوم» كه در اروپا اتخاذ شده هنوز به درستي كار نمي كند.

به همين ترتيب، كامپيوترهاي دستي كه تحت عنوان “PDA” معروف هستند نيز زياد جذابيتي كسب نكرده اند، زيرا فروش آنها به ميزان سالانه ده ميليون ثابت مانده است.

با اين همه، روند قضايا مشخص است. كامپيوترهاي بزرگ تا بيست سال قبل صنعت كامپيوتر را در اختيار داشتند، و از آن بــه بعد PC ها حاكم بودند، تا حالا كه اين روند هم درحال توقف است. كامپيوترهاي بزرگ هنوز در جاهاي خاص خود وجود دارند و متداولند، و PC ها مطمئناً به اين زودي از گردونه خارج نخواهندشد، ليكن هر نسل دستگاههاي كامپيوتري كوچكتر، شخصي تر، و متنوع تر از گذشتگان خود است.

موبايلها امروزه دردست متجاوز از يك ميليارد انسان درحال گردش است و اين نشانگر نياز و مجبوبيت آنهاست. بنابراين حركت به سوي ابزارهاي موبايل يك گام منطقي و درازمدت است. از اين گذشته، بازگشتهاي مجدد يك تكنولوژي با همه شكستهاي آن همواره به عنوان يك راهنماي دقيق براي توسعه بعدي آن قلمداد نمي شود. معمول آن است تاثيرات كوتاه مدت يك تكنولوژي، مورد بزرگ نمايي واقع شود؛ و درعين حال منافع درازمدت آن غالباً موردغفلت واقع مي شود. تلفنهاي هوشمند (SMART PHONES) و كامپيوترهاي دستي كنوني در مرحله مشابهي از توسعه قرار دارند. سازندگان آنها مدعي پاسخگويي به همه سوالها نيستند و آنها را دواي همه دردها و نيازهاي كنوني نمي دانند. بيشتر به نظر مي رسد كه از اين رهگذر طيفي از ابزارها و وسايل ظهور كنند كه هريك براي كاربر مخصوص خود پاسخگوي نيازهاي مربوطه باشد. به عنوان مثال، مايكروسافت به دنبال SMARTPHONES و نيز كامپيوترهاي دستي لوح مانند است. شركت نوكيا بخش ابزارهاي دستي خود را به نه »نوكياي كوچك« تقسيم كرده است كه هريك بر يك بخش از بازار متمركز شده است كه درعين حال از تجهيزات تحقيق و توسعه و ساخـت يكــديگــر به طور مشترك استفاده مي كنند. و دستگاههاي كاملاً جديدي از شركتهايي از قبيل شركت DANGER عرضه شده كه نه يك تلفن موبايل شسته رفته است و نه يك PC كوچك شده، بلكه تركيب اصيلي از هر دوست.

در انتظار مايكروسافت بعدي
اگر ما به مرحله بعدي در توسعه قلمرو كامپيوتر وارد مي شويم، يك سوال روشن اين است: همان گونه كه IBM سرآمد دوران كامپيوترهاي بزرگ، و مايكروسافت سلطان حكومت PC بودند. چه كسي در دوران بعدي حاكميت خواهدكرد؟ جواب اين است كه اين دفعه، احتمالاً يك برنده واحد وجود نخواهد داشت. علت آنكه IBM در آن دوران حاكم بود، اين بود كه صاحب استانداردهاي سخت افزار و نرم افزارهاي مسلط در آن زمان بود. در دوران PC ، سخت افزار به صورت يك استاندارد باز و قابل دسترسي براي همگان درآمد، و مايكروسافت به خاطر مالكيت ويندوز كه استاندارد مسلط آن دوران بود توانست حاكميت خود را به دست آورد. اما جهت دنياي كامپيوتر، و نيز ارتباطات بر روي اينترنت و قلمرو موبايل به سوي استانداردهاي باز است زيرا دستگاههاي ارتباطي درصورت عدم امكان صحبت با يكديگر، چندان مفيد نخواهندبود. سازندگان دستگاههاي ارتباطي جيبي، SMARTPHONE ها و غيره بالاجبار بايد در مورد عواملي ازقبيل طراحي، مارك، پشتيباني و خدمات پس از فروش، توان نوآوري در قلمرو اين استانداردهاي باز با يكديگر رقابت كنند.

درحال حاضر اين ملاحظات بيش از هر مورد ديگري به نفع نوكيا است. ليكن در مقابل نوكيا يك چالش وجود دارد. مايكروسافت درحال حاضر بر صنعت كامپيوتر در قلمرو خود حاكم است، تسلط نوكيا بر صنعت تلفن موبايل به هيچ وجه بيمه شده نيست، زيرا برپايه مالكيت استانداردهاي شخصي آن استوار نيست.

مايكروسافت به سهم خود سعي در تسلط بر صنعت PC خواهد داشت تا راه خود را به بازار جديد باز كند. ليكن احتمال شكست نيز براي آن وجود دارد.

برخورد دنياي كامپيوتر و صنايع تلفن موبايل احتمالاً منجر به ظهور نوآوريهاي زيادي خواهدشد، زيرا هر دو اردوگاه درحال جنگ براي ايجاد يك دستگاه تركيبي با قابليت كامپيوتر و نيز ارتباطات موبايل است كه جذابيت بسيار زيادتري نسبت به كامپيوتر شخصي فعلي داشته باشد. در حين جنگ ميان برندگان، شايد اين بار چيزي به مشتريان هم برسد.

اگرچه بيشتر ما از كپي غير مجاز نرم افزار استفاده مي كنيم و هزينه اي براي نرم افزار پرداخت نمي كنيم، خوبست بدانيد كه براي بيشتر اين نرم افزارها جانشين هايي وجود دارند كه كاملا رايگان هستند و درواقع برنامه نويسان آنها از استفاده رايگان شما خوشحال مي شوند. قبلا درباره اين نرم افزار ها نوشته بودم و در اين شماره تعدادي بيشتري از آين نرم افزارها را معرفي مي كنم.

ابتدا سه برنامه رايگان را معرفي مي كنم كه اگرچه قبلا معرفي كرده ام ولي بدليل اهميت فراوان معرفي آنها را در اين ليست ضروري مي دانم. با اين سه نرم افزار شما يك سيستم كامل خواهيد داشت. بجاي ويندوز، مكنتاش، يونيكس يا هر سيستم عامل ديگر مي توانيد از سيستم عامل پرقدرت و رايگان لينوكس استفاده كنيد. بسياري از مقاله هاي اخير را بدليل پيشرفت هاي چشمگير لينوكس در ضمينه كامپيوترهاي شخصي به لينوكس اخصاص داده بودم و ميتوانيد تمام آنها در قسمت آرشيو وب سايت iranstar.hoomanb.com مطالعه كنيد.

براي Microsoft Office و WordPerfect Office در تمام سيستم عامل ها OpenOffice.org جانشين بسيار مناسبي است و نسخه ? / ? آن براي تايپ فارسي برنامه اي بسيار پرقدرت و مناسب است. نسخه ? / ? اين برنامه امكانات ديگري دارد كه در مقايسه با Microsoft Office به آن برتري مي دهند از جمله آنها امكان توليد آسان فايلهاي Acrobat (PDF) و Flash است. و همانطور كه هفته گذشته گفتم براي كاربران Photoshop جانشين رايگان مناسب The GIMP است. هر دو برنامه مانند بيشتر برنامه هايي كه معرفي خواهم كرد در هر سه سيستم عامل لينوكس، ويندوز و مكنتاش اجرا مي شوند و بر اساس قانون GPL نوشته شده اند. همانطور كه گفتم هر نرم افزاري كه از GPL بايد رايگان بماند و كد آن قابل دسترسي براي تمام برنامه نويسان باشد، حتي اگر كسي برنامه ديگري براساس آن بنويسد.

براي تايپ و حروف چيني همچنين مي توانيد از AbiWord استفاده كنيد. اين برنامه نسبت به OpenOffice.org سريعتر است و اگر به ساير برنامه هاي OpenOffice.org نياز نداشته باشيد انتخاب مناسبي است. اگرچه من پشتيباني اين برنامه از فارسي را آزمايش نكرده ام ولي وب سايت آن ادعا مي كند كه كاملا از نوشتار راست به چپ پشتيباني مي كند.

اگرچه Internet Explorer و Netscape هر دو بطور رايگان قابل دسترسي هستندخوبست نگاهي به mozilla.org بياندازيد. اولين برنامه اي كه پيدا مي كنيد Mozilla است كه برنامه است دقيقا مانند Netscape با اين تفاوت كه open source است و تبليغات موجود در Netscape را ندارد. برنامه ديگر Mozilla Firebird است. اين برنامه فقط يك پردازشگر اينترنت (browser) است و امكانات اضافي مانند ايميل ندارد. اين برنامه بسيار سريعتر از ساير برنامه هاي نامبرده است و قرار است از نسخه ? / ? به بعد Mozilla به عنوان پردازشگر اصلي از آن استفاده شود. احتمالا نسخه هاي بعدي Netscape نيز از اين تغييرات استفاده خواهند كرد. كاربران KDE در لينوكس همچنين مي توانند از Konqueror استفاده كنند. اين برنامه نيز جانشين بسيار سريع و خوبي براي برنامه هاي نامبرده است.

براي استفاده همزمان از Yahoo, MSN, ICQ و برنامه هاي مشابه Gaim برنامه بسيار مناسي است كه در لينوكس و ويندوز از آن استفاده مي شود. آدرس اين برنامه gaim.sourceforge.net است. كاربران KDE در لينوكس همچنين مي توانند از Kopete استفاده كنند كه محيط كاربر نسبتا بهتري دارد. براي اطلاعات بيشتر و دريافت برنامه به kopete.kde.org مراجعه كنيد.

براي طراحي برنامه اي به نام Qcad در سايت qcad.org وجود دارد. البته اين برنامه با Autocad قابل مقايسه نيست ولي براي براي كارهاي ساده تر و آموزش برنامه خوبي است.

براي حسابداري شخصي GNUCash جانشين بسيار مناسبي براي Quicken است. از نظر من اين برنامه براي بيشتر افراد حتي بسيار بهتر است. اين برنامه را از Gnucash.org دريافت كنيد. متاسفانه كاربران ويندوز و مكنتاش نمي توانند از اين برنامه استفاده كنند.